Akü Bağlantılarını Kontrol ve Temizle

Sabah aracın çalışmakta zorlanıyor, farlar sönük yanıyor ya da kontak çevirdiğinizde gösterge paneli bir an kararıyorsa suçlu her zaman akü olmayabilir. Çoğu zaman sorun, akü kutup başlarında biriken beyaz-mavi tozlu tabakadan, yani pastan kaynaklanır. Bu tabaka elektriği zayıf ileten bir yalıtkan gibi davranır ve akünün tam kapasitesini kullanmanızı engeller. İyi haber şu: akü kablolarında pas temizleme işlemi, temel el aletleriyle yarım saat içinde yapılabilecek en kolay bakımlardan biridir.

Pas Neden Oluşur?

Akü içindeki asit çözeltisi, şarj ve deşarj sırasında çok küçük miktarda gaz çıkarır. Bu gaz kutup başlarındaki metalle ve havadaki nemle tepkimeye girince kurşun sülfat tuzları oluşur. Sonuç, kelepçelerin çevresini saran kabuklu bir birikimdir. Artı kutupta genellikle mavi-yeşil, eksi kutupta ise beyaz-gri bir görüntü verir. Miktarı arttıkça kablo ile kutup arasındaki temas direnci yükselir; marş motoru ihtiyacı olan akımı çekemez.

Bu yüzden akü bağlantı kontrolü, motor yağı ya da hava filtresi kadar rutin bir işlem sayılmalı. Aküye dair genel ömür uzatma yöntemlerini ayrı ayrı ele aldığımız yazıda da göreceğiniz gibi, temiz kutup başı akünün kendisini de daha uzun süre sağlıklı tutar.

Hazırlık: Neye İhtiyacınız Var?

• 10 mm ve 13 mm anahtar veya ayarlı anahtar
• Bakır olmayan bir tel fırça ya da özel kutup başı fırçası
• Bir bardak ılık suya bir tatlı kaşığı karbonat karışımı
• Eski diş fırçası, temiz bez veya kağıt havlu
• Eldiven ve mümkünse koruyucu gözlük
• Sonrasında sürmek için kutup başı gresi veya vazelin

Motorun soğuk olmasını bekleyin, kontağı kapatın ve anahtarı üzerinden alın. Araç düz bir zeminde ve el freni çekili olsun.

Adım Adım Uygulama

1. Aküyü gözle inceleyin. Kapağın şişmiş, gövdenin çatlamış ya da sızdırmış olup olmadığına bakın. Böyle bir durum varsa temizlikle uğraşmayın; akünün değişmesi gerekir.
2. Önce eksi (−) kabloyu sökün. Bu sıra çok önemli. Eksi kutup gövdeye bağlı olduğu için ilk onu ayırmak, anahtarın metal bir yere değmesi durumunda kısa devre riskini ortadan kaldırır. Somunu gevşetin, kelepçeyi hafif oynatarak yukarı doğru çekin.
3. Sonra artı (+) kabloyu sökün. Genellikle kırmızı bir kapak veya lastik koruma altındadır. Söktükten sonra iki kabloyu da birbirine ve akü kutuplarına temas etmeyecek şekilde kenara yatırın.
4. Kuru pası mekanik olarak alın. Tel fırçayla kutup başlarını ve kelepçelerin iç yüzeyini kazıyın. Kabuklu kısımların önce dökülmesi, sonraki adımı kolaylaştırır. Dökülen tozu üfleyerek değil, bezle alın.
5. Karbonat çözeltisini uygulayın. Diş fırçasını çözeltiye batırıp kutup başlarına sürün. Köpürme başlarsa şaşırmayın; karbonat asidi nötrleştirdiği için normaldir. Köpürme durana kadar bekleyin, gerekirse tekrarlayın.
6. Az su ile durulayın, iyice kurulayın. Nemli bez yeterlidir; hortumla su tutmayın. Ardından kuru bezle kutupları ve akü üst yüzeyini tamamen kurutun. Nem kalırsa pas kısa sürede geri gelir.
7. Kelepçeleri ve kabloları kontrol edin. Kelepçe çatlamış, kablo ucu kararmış veya izolasyon sertleşip kırılmışsa temizlik yetmez, parça yenilenmelidir. Kabloyu elle bükerek içinde kopuk tel olup olmadığını hissedebilirsiniz.
8. Ters sırayla takın: önce artı (+), sonra eksi (−). Kelepçeleri kutba tam oturtun ve somunu, elle çevirdiğinizde kelepçe dönmeyecek kadar sıkın. Aşırı güç uygulamak kurşun kutbu deforme eder.
9. İnce bir kat koruyucu sürün. Kutup başı gresi veya vazelin, nemin metalle temasını keser. Temas yüzeyine değil, kelepçenin dış kenarına ve kutbun görünen kısmına uygulayın.
10. Aracı çalıştırıp kontrol edin. Marş daha kararlı dönüyor, farlar daha parlak yanıyorsa işlem başarılı. Gösterge panelinde akü ikonu yanmaya devam ediyorsa şarj sistemi ayrıca incelenmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Artı kabloyu ilk sökmek. En yaygın ve en riskli hata. Kıvılcım, aletin zarar görmesi ve aküde hasar anlamına gelebilir.
• Bol suyla yıkamak. Motor bölmesine dolan su, elektrik bağlantılarına ve sigorta kutusuna sızabilir.
• Zımpara veya bıçak kullanmak. Kutbun yüzeyini aşındırır, temas alanını kalıcı olarak küçültür.
• Somunu zorlayarak sıkmak. Kurşun yumuşak bir metaldir; çatlayan kutup başı akünün değişmesine kadar gidebilir.
• Gresi temas yüzeyine sürmek. Koruyucu madde iletken değildir; kelepçenin içine kalın sürerseniz sorunun kendisi haline gelir.
• Eldivensiz çalışmak. Kalıntılardaki asit ciltte tahrişe, giysilerde delinmeye yol açar.
• Sürekli geri gelen pası görmezden gelmek. Kısa aralıklarla tekrarlayan birikim, aşırı şarj veya havalandırma tıkanıklığı gibi bir arızanın habercisidir.

Ne Sıklıkla Bakmalı?